Dopalacze – czym są?
Choć „dopalacze” to dość przestarzały obecnie termin, który na swój sposób nigdy nie miał żadnego konkretnego znaczenia (szczególnie jeśli mówimy o prawie), a i też definicja utykała (czym jest dopalacz? co decyduje o tym jaka substancja psychoaktywna dopalaczem jest, a kiedy przestaje nim być? czym się różnią dopalacze od narkotyków?), to określenie to pojawia się gdzieniegdzie do dziś, nawet w mediach. Substancje psychoaktywne jednak łatwiej byłoby klasyfikować o prostu jako substancje psychoaktywne – i następnie podzielić je na te które są legalne, i które nie są legalne. Takie 4-MMC było kiedyś przecież całkowicie legalnym dopalaczem. Czym jest teraz? Nielegalnym dopalaczem? Narkotykiem – tak jak „klasyki” typu amfetamina, czy zioło?
Bez względu na to, w jak dziwny sposób określimy dopalacze, czyli ten zbiór chemicznych związków, jedne legalne (a przynajmniej jeszcze) a inne już dawno zabronione, należy pamiętać że substancje te wszystkie można dość sprawnie (i praktycznie) podzielić na grupy według tego, w jaki sposób działają na organizm. Istnieje bowiem wiele grup, każda o konkretnych, ścisłych charakterystykach. Oto one:
– Stymulanty – to rodzina substancji powodujących pobudzenie, przypływ energii, i oczywiście – stymulację. Ta grupa związków z reguły działa na zasadzie wyrzutu (release) lub wychwytu zwrotnego (reuptake inhibition) dopaminy i noradrenaliny. Działaniem mają naśladować takie środki jak amfetamina, metylofenidat czy metylokatynon. Niektóre stymulanty są typowo rekreacyjne i nadają się do typowej „zabawy”, a niektóre są bardziej funkcjonalne i potrafią pomóc w skupieniu się, np. w okresie wytężenia umysłowego czy pracy. Jako przykładowe stymulanty można wymienić a-PVP, 2-FMA, MDPHP, NEP, 4F-MPH, 2-DPMP czy ETH-CAT.
– Euforyki i empatogeny – to środki oddziałowujące głównie na neuroprzekaźniki takie jak serotonina i dopamina, powodujące ich wyrzut i/lub wychwyt zwrotny. Niekiedy także posiadają powinowactwo do noradrenaliny, i z tego tytułu nie każdy stymulant to euforyk-empatogen, ale zdecydowana większość euforyków-empatogenów to także stymulanty. Wywołują one uczucie radości, otwartości i euforii. Podobne w działaniu z założenia są do MDMA czy MDA. Euforyki o których warto wspomnieć to 6-APB, 5-MAPB, 4-CMC, 4-EMC, 4-FMA.
– Syntetyczne kannabinoidy – te związki chemiczne z założenia mają imitować działanie tetrahydrokannabinolu (THC) zawartego w marihuanie. Choć oddziaływują na dokładnie te same ośrodki – receptory kannabinoidowe CB1 i CB2 oraz CB3 (chociaż mało który syntetyczny kannabinoid działa na CB3 – jest to dopiero niedawno odkryty receptor). Działanie tych środków potrafi być nawet kilka tysięcy razy intensywniejsze, niż efekty wywołane przez THC. Podobnie jak w wypadku konopi, niektóre syntetyczne kannabinoidy są bardziej psychodeliczne, a inne mają bardziej uspokajające czy wręcz nasenne działanie. Można wspoomnieć o takich syntetycznych kannabinoidach jak np. ADB-BUTINACA, (ADB-B), 5F-ADB (5F-MDMB-PINACA), 5CL-ADB-A (MDMB-4en-PINACA) czy THJ-2201.
– Psychodeliki – to grupa substancji wywołujących doświadczenia psychodeliczne – zmiany w postrzeganiu rzeczywistości, halucynacje wzrokowe CEV i OEV oraz doświadczenia duchowe. Z reguły psychodeliki oddziaływują na receptory serotoninowe 5-HT1A, 5-HT2A, 5-HT2B, 5-HT2C and 5-HT6. Większość obecnie dostępnych psychodelików to pochodne LSD, tryptamin i fenetyloamin, które są już nielegalne. Niektóre z psychodelików które warto wymienić, to 1P-LSD, ETH-LAD, 4-AcO-DET, 4-HO-MiPT, 5-MeO-DMT, 2C-B-FLY, 25D-NBOMe czy DOI.
– Dysocjanty – to środki oddziałowujące głównie na receptor NMDA. W działaniu podobne są do takich bardziej znanych substancji jak ketamina, DXM (dekstrometorfan) czy PCP. Obecnie, jako research chemicals, dostępne jest wiele zróżnicowanych dysocjantów, w tym nawet takie będące silniejsze od PCP. Istnieją także takie, które jednocześnie są umiarkowanymi stymulantami i euforykami, poprzez efekt wychwytu zwrotnego trzech głównych neuroprzekaźników – dopaminy, serotoniny i noradrenaliny. Kilka z RC dysocjantów to 2-FDCK, 3-MeO-PCE, 3-HO-PCP, deschloroketamina, O-PCE (eticyklidynon) czy 3-Me-PCPy.
– Opioidy – to grupa syntetycznych środków oddziałowująca na receptory opioidowe delta, kappa i mu. Istnieje ich bardzo wiele rodzajów i kategorii z podziałem na struktury chemiczne. Wywołują efekty podobne do takich klasycznych narkotyków jak morfina czy kodeina, chociaż nie są w budowie do nich podobne. Opioidy potrafią być zarówno słabsze od morfiny (która uważana jest za „złoty standard” jeśli chodzi o moc działania tych środków) jak i nawet do kilkuset razy mocniejsze. Jako niektóre z opioidów można wymienić furanyl-fentanyl (FU-F), U-47700, butyryl-fentanyl (BU-F), O-demetylotramadol (O-DSMT), etonitazen, izotonitazen, czy 2-metylo-AP-237.
– Benzodiazepiny – to środki będace pochodnymi 1,4-benzodiazepiny, które podobnie jak ich apteczne odpowiedniki – mają działanie uspokajające. Benzodiazepiny oddziałowują na kompleks receptorów i subreceptorów GABA-A – ten sam, na który oddziałowuje alkohol czy takie leki jak barbiturany. Benzodiazepiny choć wszystkie są depresantami, mają bardzo zróżnicowane działanie. Niektóre z nich to typowe leki nasenne, z kolei inne nie usypiają, a wywołują silne efekty przeciwlękowe czy nawet euforyczne. Potrafią działać krótko – od kilku godzin do nawet kilku dni. Kilka przykładowych benzodiazepin RC to etizolam, klonazolam, flubromazepam, bromazolam, norflurazepam czy 3-hydroksy-fenazepam.
Autor tekstu: horsii
