Diazepam i fludiazepam – różnice i podobieństwa
Benzodiazepiny to środki powszechnie stosowane w lecznictwie jak i rekreacji. Jedną z lepiej znanych i najbardziej rozpowszechnionych benzodiazepin jest diazepam. W medycynie używanych było również wiele pochodnych diazepamu – poza chociażby oksazepamem, jedną z mniej znanych oraz zdecydowanie jedną z bardziej egzotycznych pochodnych jest fludiazepam, znany za granicą między innymi pod nazwą handlową Erispan. Mimo pozornie niewielkiej różnicy między tymi substancjami, okazuje się że diazepam i fludiazepam nie są do siebie takie podobne. W tym artykule omówimy główne różnice i podobieństwa jakie charakteryzują te dwie substancje.
Mechanizm działania: Zarówno diazepam jak i fludiazepam są pozytywnymi modulatorami allosterycznymi receptorów GABA typu A (GABAA). Receptory GABAA są kanałami jonowymi selektywnymi dla chlorków, aktywowanymi przez GABA, główny neuroprzekaźnik hamujący w mózgu. Wiązanie benzodiazepin z tym kompleksem receptorów sprzyja wiązaniu GABA, co z kolei zwiększa całkowite przewodnictwo jonów chlorkowych przez błonę komórkową neuronów. Ten zwiększony napływ jonów chlorkowych powoduje hiperpolaryzację potencjału błonowego neuronów. W rezultacie różnica między potencjałem spoczynkowym a potencjałem progowym ulega zwiększeniu, a wyładowania są mniej prawdopodobne. W rezultacie zmniejsza się pobudzenie układów korowych i limbicznych w ośrodkowym układzie nerwowym. Receptory GABAA oraz ich podtypy (subreceptory) pośredniczą w działaniu przeciwlękowym i w dużym stopniu w działaniu zwiotczającym mięśnie, nasennym, oraz modulują wpływ benzodiazepin na pamięć czasową i przestrzenną.
Struktura cząsteczki: molekuła fludiazepamu i diazepamu są do siebie bardzo podobne. Jedyną różnicą w budowie między diazepamem a fludiazepamem jest obecność podstawnika w postaci atomu fluoru w 8. pozycji w cząstecze fludiazepamu, podczas gdy diazepam jej nie posiada. Poadczas gdy różnica ta wydawać się może nieznaczna, okazuje się że wywiera ona znaczące zmiany na farmakokinetykę fludiazepamu. Wskutek tej zmiany, aktywny metabolit fludiazepamu – N-dealkilofludiazepam, znany również jako norflurazepam – ma większą tendencję do kumulowania się w organiźmie. Jego czas półtrwania w organiźmie jest podobny do tego z nordazepamu – głównego metabolitu diazepamu (norflurazepam można opisać jako 8-fluoronordazepam), choć niektóre źródła donoszą, że jest trochę dłuższy.
Efekty: Efekty które wywołują diazepam i fludiazepam są podobne, choć różni się ich natężenie i intensywność. Podczas gdy wszystkie efekty diazepamu, czyli efekt anksjolityczny (efekt przeciwlękowy), hipnotyczny (nasenny) i miorelaksacyjny (rozluźniający mięśnie szkieletowe) są mniej-więcej na tym poziomie, sytuacja ma się trochę inaczej w przypadku fludiazepamu. Zabieg dodania do cząsteczki atomu fluoru w 8. pozycji zmienia właściwości farmakologiczne fludiazepamu. Jest on umiarkowanie silniejszy od diazepamu, a najwięcej mocy zyskały jego właściwości nasenne – dodawanie do benzodiazepin takiej właśnie modyfikacji jest relatywnie sprawdzoną metodą na zwiększenie ich mocy, z naciskiem na charakterystyki sedatywne/hipnotyczne. Dobrym przykładem są modyfikacje nitrazepamu do flunitrazepaemu, nitrazolamu do flunitrazolamu, czy alprazolamu do flualprazolamu.
Podsumowując, fludiazepam jest ogólnie rzecz biorąc mocniejszą wersją diazepamu która najwięcej mocy zyskała w kwestii właściwosci nasennych. Związek ten charakterytzuje także stosunkowo podobna farmakokinetyka, z zaznaczeniem podobnego jeśli nie dłuższego czasu półtrwania w organiźmie zarówno związku macierzystego jak i jego metabolitów.
Autor tekstu: horsii
