Morfina została po raz pierwszy wyizolowana w 1806 roku przez niemieckiego asystenta farmaceuty, Friedricha Sertürnera. W wyniku ponad 50 eksperymentów Sertürner doszedł do wniosku, że udało mu się wyizolować główny składnik aktywny opium. Powszechnie uważa się, że było to pierwsze wyizolowanie składnika aktywnego z rośliny. Stwierdzono, że składnik aktywny jest 10 razy silniejszy od opium. Sertürner nazwał tę substancję morfium na cześć greckiego boga snów, Morfeusza, ze względu na jej silne właściwości nasenne. Firma Merck krótko później rozpoczęła komercyjną sprzedaż morfiny już w 1827 roku. Znaczenie kliniczne morfiny nie zostało docenione przez środowisko medyczne aż do 1831 roku, kiedy to Sertürner został uhonorowany za swój wkład w naukę i otrzymał francuską nagrodę, która była równoważna dla Nagrody Nobla. Później z rośliny opium wyodrębniono inne alkaloidy, a jednym z trzydziestu takich alkaloidów stała się także kodeina.
Stosowanie morfiny stało się powszechne dzięki wynalezieniu przez dr Alexandra Wooda strzykawki podskórnej w 1853 roku. Jednak dopiero podczas wojny secesyjnej w 1861 r., wojny prusko-austriackiej w 1866 r. i wojny francusko-pruskiej w 1870 r. morfina znalazła szerokie zastosowanie w medycynie wojskowej. Dopiero po tych konfliktach zbrojnych uzależnienie od morfiny zyskało reputację „żołnierskiej choroby – wielu żołnierzy lecząc się z obrażeń odniesionych w trakcie bitew, przyjmowało morfinę długi czas, i naturalnie się od niej uzależniało. Ponieważ właściwości morfiny powodujące uzależnienie i nawyk brania były już znane, środowisko medyczne poszukiwało mniej uzależniającej alternatywy dla morfiny. Stała się nią diacetylomorfina, znana później pod nazwą handlową heroina. Jednak później okazało się, że heroina wcale nie jest mniej uzależniająca niż kodeina czy morfina, a wręcz przeciwnie – uzależnia jeszcze bardziej.
Morfina wywiera swoje działanie poprzez wiązanie się z trzema znanymi receptorami opioidowymi i aktywowanie ich jako agonista: receptorami opioidowymi κ (kappa), μ (mu) i δ (delta). Dzieje się tak dzięki temu, że opioidy funkcjonalnie naśladują naturalne endorfiny organizmu. Endorfiny są odpowiedzialne za efekt przeciwbólowy, senność oraz uczucie przyjemności i radości. Uważa się, że są one uwalniane w odpowiedzi na ból, intensywny wysiłek fizyczny, orgazm lub podniecenie. Naśladowanie naturalnych endorfin powoduje euforyczne, przeciwbólowe i przeciwlękowe działanie leku. Inne efekty, jakie wywoływać może stosowanie morfiny, to obniżone libido, problemy z oddawaniem moczu, rozluźnienie mięśni czy zaparcia.
Długotrwałe stosowanie morfiny może być niezwykle uzależniające i może powodować zarówno uzależnienie fizyczne, jak i psychiczne. W przypadku wystąpienia uzależnienia fizycznego, nagłe zaprzestanie stosowania może spowodować wystąpienie intensywnych objawów odstawiennych, które przemijają po przyjęciu dawki morfiny (lub innego opiatu/opioidu o podobnym działaniu). Morfina wykazuje tolerancję krzyżową ze wszystkimi innymi opioidami, co oznacza, że po zażyciu morfiny wszystkie opioidy będą miały osłabione działanie. Podobnie jak większość opioidów, czysta morfina nie powoduje wielu długotrwałych powikłań poza uzależnieniem i zaparciami. Poza niezwykle silnym uzależnieniem fizycznym, inne szkodliwe lub toksyczne skutki stosowania morfiny są związane wyłącznie z nieprzestrzeganiem odpowiednich środków ostrożności dotyczących jej podawania, przedawkowaniem i stosowaniem produktów zanieczyszczonych.
Autor tekstu: horsii
